De laatste editie van VCA Actueel verscheen in december 2017

Meer informatie over VCA

www.vca.nl

Naar de SSVV

 

Naar de uitgever

 

Op 2 november vond de Veiligheidsdag 2017 plaats. In de aanloop naar die dag was een interessant geluid te vernemen van chemicus en adviseur Harold Janssen. Toen hij nog als bedrijfsjournalist bij Shell werkte, viel het hem op hoe slecht de gebruikelijke organogrammen van organisaties beschrijven hoe dingen werkelijk verlopen. Hij werd een overtuigd aanhanger van de gedachte dat 'Rijnlandse' organisaties effectiever zijn dan Angelsaksische, en die gedachte past hij ook toe op veiligheidsmanagement. Zijn conclusies vertonen een sterke overeenkomst met gedachten die prof. Ira Helsloot een jaar geleden in VCA Actueel uiteenzette, toen hij de SSVV als adviseur terzijde ging staan.

Eigen verantwoordelijkheid
Volgens Janssen hebben Rijnlandse bedrijven meer aandacht voor individueel vakmanschap dan hun Angelsaksische tegenhangers, die werken volgens het principe "voor jou tien anderen". Dat heeft te maken met een hogere mate van standaardisatie en arbeidsdeling. Nadeel van dat Angelsaksische management is volgens Janssen dat het werknemers ontmoedigt om zelf na te denken. In onveilige situaties nemen ze daardoor minder gauw initiatief. Terwijl je het in crisissituatie juist moet hebben van mensen die niet alleen maar procedures kennen, maar ook kunnen improviseren. Het onderscheid tussen de twee denkwerelden zet zich ook buiten bedrijven voort, want in Angelsaksische landen kijken rechters alleen naar de baas en in Rijnlandse landen draagt iedereen verantwoordelijkheid, ieder op zijn eigen niveau. Janssen erkent dat moderne chemische fabrieken fantastische controlesystemen kennen, maar vindt "een beetje improvisatievermogen" nog altijd goud waard. Het een sluit het ander niet uit, vindt hij. Maar een overmaat aan controle is in elk geval niet goed. “Het panacee op het gebied van veiligheid is de emancipatie van de vakman. Vakmensen moeten elkaar steunen en het initiatief weer naar zich toe trekken."

Panacee
En dat doet sterk denken aan wat anderen eerder in dit blad betoogden. Bijvoorbeeld aan het belang van het "niet-pluisgevoel" waar Mathieu Weggeman in 2013 over sprak, in de aanloop naar het VCA-congres van dat jaar. En ook aan wat Ira Helsloot vorig jaar in VCA Actueel zei. Sprekend over de beperkingen van traditioneel veiligheidsmanagement zei hij: "Uiteindelijk is de kern dat we op een vorm van vakmanschap moeten vertrouwen. En het ingewikkelde is hoe je dat op een of andere ingewikkelde manier toch borgt. We weten dat je dat niet met papier doet. Dus dat moet op een of andere wijze die slimmer is, een manier ook die herkenbaar is voor de werkvloer, en die een soort van realisme heeft... Dat is even anders dan we het tot nu toe doen." De toekomst zal uitwijzen welke ideeën Helsloot hiervoor gaat aandragen.