De laatste editie van VCA Actueel verscheen in december 2017

Meer informatie over VCA

www.vca.nl

Naar de SSVV

 

Naar de uitgever

 

Voor u ligt de laatste papieren VCA Actueel en daarmee mijn laatste column in dit blad. Natuurlijk stoppen we niet met communiceren. We gaan, zoals dat zo mooi heet, met de tijd mee en in dit geval heeft onderzoek uitgewezen dat een e-zine ons meer gaat brengen dan een papieren VCA Actueel. Dat is best een ingrijpende verandering, en we zullen zien hoe daar in de praktijk op gereageerd gaat worden.

Als gezegd, onderzoek heeft uitgewezen dat …, maar hoe mensen echt gaan reageren is natuurlijk niet helemaal te voorspellen.
Wie weet wat de toekomst ons gaat brengen, hoe mensen gaan reageren op onvermijdelijke wijzigingen die gaan komen? Want dat ons werk zal veranderen, staat wel vast. Denk bijvoorbeeld maar eens aan het effect van robotisering. Robots zullen werk overnemen dat tot nu toe door mensenhanden werd gedaan. Daarvoor in de plaats komen veel nieuwe banen, want robots moeten gebouwd, geprogrammeerd en onderhouden worden. Denk ook aan de toenemende aandacht voor duurzaamheid en het streven naar een circulaire economie. Hele industrieën zullen een flinke ommezwaai moeten maken om de energietransitie het hoofd te bieden.

En dan gaan we ook nog eens allemaal ‘anders’ werken. Naar verwachting komen er steeds minder vaste banen, zal er steeds meer geflexwerkt worden en zal het percentage zzp'ers gestaag blijven stijgen. En zo zijn er nog tal van nieuwe ontwikkelingen te noemen die de toekomst gaan vormen. Al deze veranderingen zullen natuurlijk ook consequenties hebben voor de arbeidsveiligheid.

Stilstand
Tegelijkertijd moeten we constateren dat er al een tijdje sprake is van stilstand waar het gaat om het afnemen van het aantal ongevallen en incidenten. De geleerden zijn het erover eens dat dat komt omdat we de procedures en de kwaliteit van processen en materialen zo langzamerhand wel voor elkaar hebben. Als we een doorbraak willen bereiken, dan moeten we vooral aan twee zaken aandacht schenken. De eerste is veiligheid in de keten, dat wil zeggen in de hele samenwerkende keten van opdrachtgevers, opdrachtnemers, onderaannemers, leveranciers en flexwerkers. De tweede is gedrag. We hebben het dan specifiek over het gedrag op de werkvloer.

Polderen
Als we goed om willen gaan met de geleidelijke overgang naar het toekomstige werken en tegelijkertijd de stilstand in de reductie van het aantal ongevallen en incidenten willen doorbreken, moeten we naar mijn vaste overtuiging doen waar we goed in zijn in dit land, namelijk polderen. Polderen is: samenwerken en compromissen sluiten; stel het probleem vast, bespreek dit met de belanghebbenden en kom tot een gedragen compromis. Dit klinkt simpel - en eigenlijk is het dat ook als aan twee basisvoorwaarden wordt voldaan.

Allemaal meedoen
Ten eerste dienen alle belanghebbenden mee te (mogen) doen. Als we het bijvoorbeeld gaan hebben over het veranderen van het gedrag op de werkvloer, dan moeten we niet de fout maken dat opdrachtgevers vaststellen wat gewenst gedrag is en dat gaan afdwingen. Ook niet opdrachtgevers en opdrachtnemers samen, als dat alleen maar de directeuren en de specialisten zijn. Betrek vooral de mensen erbij om wie het gaat. Het grootste belang zou immers gelijk moeten zijn (iedereen veilig en gezond naar huis), en dat is de basis voor een gedragen compromis.
Als we het hebben over het verbeteren van samenwerken in de keten is het al helemaal logisch de gehele keten erbij te betrekken. En vergeet ook hier de mensen op de werkvloer niet.
Ten tweede moeten opdrachtgevers ewn opdrachtnemers zich samen verantwoordelijk voelen.
Het is een enorme ommezwaai als we op dit vlak iets kunnen bereiken. We zijn immers erg gewend om in hokjes te denken en verantwoordelijkheden duidelijk te scheiden. Want als het mis gaat, is op die manier meteen duidelijk wie ‘de schuld’ heeft. Dat moeten we naar mijn vaste overtuiging loslaten. Samen verantwoordelijk. En als het misgaat, gaan we niet op zoek naar een zondebok maar naar wat we ervan kunnen leren en hoe we het in de toekomst gaan vermijden.

Jeroen Terlingen
Voorzitter van het Centraal College van Deskundigen VCA